Hương vị bánh chưng Bờ Đậu Thái Nguyên

Ghé thăm Thái Nguyên vào bất kỳ mùa nào trong năm, du khách cũng sẽ bắt gặp hình ảnh những nồi bánh chưng nóng hổi, nghi ngút khói và tỏa hương gạo nếp thơm nức. Những nồi bánh này như mang tới miền đất này không khí lễ tết nhộn nhịp, thiêng liêng.

Làng bánh chưng nổi tiếng nhất tại Thái Nguyên là Bờ Đậu. Bánh chưng Bờ Đậu ngon nổi tiếng nhờ sử dụng các loại nguyên liệu hảo hạng. Lá gói bánh là loại lá dong bánh tẻ, lá xanh rền, to bản, giúp bánh có màu rất đẹp mắt. Gạo nếp cũng không chọn mua một cách xô bồ mà nhất định phải là gạo nếp thuần chủng, mua từ một trong 3 vùng gạo nổi tiếng là Chiêm Hóa, Na Rì và Định Hóa. Đỗ xanh cần tìm loại đỗ lòng vàng, còn nguyên lớp vỏ xanh bên ngoài, có vậy đỗ sau khi đồ xong mới tơi và thơm. Thịt lợn làm nhân bánh thì là thịt ba chỉ loại ngon. Với loại thịt này, bánh sẽ vừa có nạc và mỡ, không bị khô, mềm và thơm hơn. Người dân Bờ Đậu dùng lạt của cây giang, sợi mảnh và rất dẻo dai để buộc bên ngoài, cố định bánh.

Không chỉ kỹ lưỡng trong khâu chuẩn bị nguyên liệu, người dân Bờ Đậu còn hết sức tỉ mỉ trong các làm bánh, nấu bánh. Lá bánh sau khi mua về được đem rửa sạch rồi để ráo nước ở nơi sạch sẽ và thoáng gió. Không đem lá phơi ra chỗ nắng hay có gió to, lá bánh sẽ bị khô và nhăn, gói bánh sẽ không đẹp. Khi lá đã ráo nước, dọc bỏ phần gân lá để gọi bánh dễ dàng hơn. Gạo nếp đem vo sạch, để ráo rồi trộn cùng một nhúm muối trắng để bánh có vị vừa ăn. Đỗ xanh cũng được ngâm nước, đãi sạch vỏ, cho vào chõ đồ chín. Sau khi đỗ chín thì đánh tơi cho vào đó một chút muối, tiêu, đảo đều và vo thành những nắm nhỏ. Đối với thịt ba chỉ thì chỉ việc rửa sạch, thái thành các miếng có độ dày vừa phải và to bản. Thịt thái xong sẽ được ướp cùng hạt tiêu xay và muối.

Xong xuôi khâu sơ chế nguyên liệu, người ta bắt đầu công đoạn gói bánh. Những bàn tay thoăn thoắt, điêu luyện chẳng mấy chốc đã hoàn thành những chiếc bánh đầu tiên rồi cả mẻ bánh. Không hề cần đến khuôn bánh nhưng những người dân Bờ Đậu lại có thể làm ra được những chiếc bánh hết sức đẹp mắt. Từng xấp bánh chưng được xếp đều tăm tắp, vuông vức trên những chiếc mâm. Mỗi chiếc bánh đều có đủ 2 lớp gạo nếp ở ngoài cùng, 2 lớp đỗ xanh ở giữa và trong cùng là phần thịt ba chỉ.

Bánh làm xong sẽ được luộc ngay để giữ được hương vị thơm ngon nhất. Muốn bánh xanh thì phải dùng nồi tôn luộc và để bánh không vị khê, cháy dưới đáy xoong thì người ta dùng chính những cậng lá dong được bỏ ra lúc trước, lót dưới đáy. Khi xếp, cần xếp bánh khít nhau để bánh không bị bục, vỡ nát và giữ nguyên được hình dạng bên ngoài.

Thời gian luộc bánh kéo dài khoảng 10 giờ và người ta dùng nước mưa để luộc bánh, như vậy bánh mới xanh và đẹp được. Luộc bánh tới khi sôi thì giảm lửa, đun với lửa vừa và thường xuyên kiểm tra, thêm nước cho ngập mặt bánh thì bánh sẽ chín đều và ngon.

Bánh vớt ra có thể thưởng thức ngay khi còn nóng hoặc để nguội đều vô cùng hấp dẫn. Bánh chưng có thể bảo quản được trong khoảng 1 tuần lễ. Bánh chưng Bờ Đậu là một bữa ăn ngon miệng và là một món quà thú vị để các du khách của Thái Nguyên có thể mua về cho gia đình, bạn bè.